Hoe druk het stroomnet is, gaat je energierekening sturen
Na je werk uitgebreid koken of juist even de wasmachine aanzetten? Over een paar jaar kan dat op de drukkere momenten meer geld kosten dan nu. Toezichthouder ACM wil dat de netwerkkosten meebewegen met het tijdstip van de dag: tijdens piekuren duurder, in daluren goedkoper. Later dit jaar legt de toezichthouder de nieuwe opzet voor de nettarieven vast.
Wat verandert er aan de nettarieven?
Kort gezegd: de kosten voor het gebruik van het netwerk worden afhankelijk van het moment waarop je stroom afneemt. Je betaalt straks niet alleen voor de hoeveelheid kWh, maar ook voor wanneer je die uit het net trekt. Daarmee wil de ACM het overbelaste net ontzien en ons verleiden om apparaten juist buiten de spits te gebruiken. De vroegst mogelijke start is 2028; hoe het precies wordt ingevuld, volgt nog.
Waarom is dit nodig?
Het netwerk staat onder hoge druk door de snelle opmars van elektrische auto’s, warmtepompen en zonnepanelen. Netbeheerder TenneT trok recent opnieuw aan de bel: zonder ingrepen kan er dit jaar tijdelijk geen plek meer zijn voor nieuwe aansluitingen voor woningen en kleinere bedrijven in Utrecht, Gelderland en Flevoland. Simpel gezegd: er is dan even geen ruimte om extra capaciteit aan te sluiten.
Piekdruk verlagen: van knijpen tot uitzetten
Om de spitsbelasting te dempen, acht TenneT stevige maatregelen onvermijdelijk. Denk aan openbare laadpunten die tijdens drukte trager laden of zelfs kortstondig uitgeschakeld worden. Dat gebeurt her en der al, maar volgens TenneT moet dit veel breder worden ingezet om de pieken op te vangen.
Leveringszekerheid onder spanning na 2030
Tot ongeveer 2030 verwacht TenneT dat de stroomvoorziening in grote lijnen overeind blijft. Daarna wordt het krapper. Voor 2033 rekent de netbeheerder met gemiddeld 12,6 uur aan stroomtekort per jaar, ruim boven de norm van vier uur. In 2035 zou dat nog zo’n 9,2 uur zijn. Beide waarden liggen dus hoger dan wat Nederland acceptabel vindt.
Wanneer merk jij hier iets van?
Voor huishoudens en kleine ondernemers komen tijdsgebonden nettarieven niet direct. De ACM mikt op invoering vanaf 2028, als techniek en regels op orde zijn. Voor grootverbruikers die direct op TenneT’s hoogspanningsnet zitten bestaan zulke prikkels al langer. Voor miljoenen kleine aansluitingen is het eerlijk en uitvoerbaar regelen daarvan een stuk lastiger.
Wat moeten netbeheerders en energieleveranciers regelen?
Netbeheerders en leveranciers puzzelen nu op de vertaling naar kleinverbruikers. Daarvoor is veel beter zicht nodig op waar en wanneer het netwerk volloopt. Pas dan kunnen echt flexibele contracten ontstaan, met tarieven die je stimuleren om wassen, laden of koken buiten de drukste uren te plannen. Hoe die contracten eruit gaan zien en wat je per tijdvak betaalt, wordt nog uitgewerkt.
Te laat om een mogelijke aansluitstop te voorkomen
Met de nieuwe tariefstructuur wordt een eventuele aansluitpauze later dit jaar niet meer voorkomen; daarvoor komt het plan te laat. Wel benadrukt de ACM dat slimmer gebruik van het netwerk onmisbaar is. Alleen maar bijbouwen van kabels en stations is niet genoeg: vraag en aanbod moeten ook beter over de tijd worden gespreid.
Energietransitie piept en kraakt door onzekerheid
In een recent rapport stelt de ACM dat geopolitieke spanningen de energietransitie bemoeilijken. Ook de aanleg van warmtenetten loopt achter. Voor consumenten wordt het er intussen niet duidelijker op: nieuwe opties als dynamische contracten, terugleverkosten, het afbouwen van salderen en energie delen maken kiezen ingewikkelder, ook al kunnen ze op zichzelf nuttig zijn.
Gas blijft een grote rol spelen, maar de bron verschoof
We gebruiken in Nederland nog volop gas. Sinds er vrijwel geen Russisch gas meer binnenkomt, halen we het grootste deel via schepen met vloeibaar aardgas (lng). Ongeveer driekwart daarvan komt via terminals uit de Verenigde Staten. Daarmee zijn we minder afhankelijk van Rusland, maar wel gevoeliger voor prijsschommelingen op de wereldmarkt.
Wat kun je nu al doen?
Je hoeft niet te wachten tot 2028 om slimmer met stroom om te gaan. Vermijd piekuren door was en vaat later op de avond te doen, laad je elektrische auto ’s nachts en laat zware apparaten niet tegelijk draaien. Dat helpt het net én vaak je portemonnee, zeker als je een (half) dynamisch contract hebt. Zodra de nieuwe nettarieven ingaan, levert spreiden je vermoedelijk nog meer voordeel op.
