De verhoudingen tussen Rusland en het Westen zijn gespannen en dat voel je in heel Europa. Nederland pompt miljarden in Defensie en denkt vooruit naar een tijd waarin extra militairen nodig kunnen zijn. Jongeren worden daarbij steeds vaker aangesproken om mee te doen aan het vergroten van de krijgsmacht.
Maar wat als die jongeren daar totaal geen trek in hebben?
De verzonnen 18-jarige Arno zegt het hardop: ‘Waarom zou ik vechten voor een land dat mij geen uitzicht geeft?’
Daarmee raakt hij de kern van een debat dat breder is dan oorlog en veiligheid. Wat mag een land eigenlijk vragen van zijn jongeren als juist die groep steeds moeilijker op eigen benen kan staan?
Wel klaarstaan voor Nederland, maar geen huis kunnen betalen?
Voor veel jongeren lijkt een eigen plek inmiddels onbereikbaar.
Koopprijzen schieten omhoog, betaalbare huur is zeldzaam en voor een hypotheek heb je vaak een flink salaris nodig.
Cijfers van het CBS laten zien dat steeds meer twintigers weer of nog bij hun ouders wonen. Niet uit keuze, maar omdat er simpelweg niks passends te vinden is.
Precies daar schuurt het, zegt Arno in zijn betoog.
Er wordt van je verwacht dat je studeert, werkt, belasting afdraagt en je steentje bijdraagt.
Maar zodra je je eigen leven wilt opbouwen, loop je tegen een muur van hindernissen.
En ondertussen gaat het gesprek ook over de optie om jongeren in uiterste noodsituaties verplicht bij Defensie te laten dienen.
Hoe fair is het om grote offers te vragen als je zelf maar weinig toekomst ziet?
Onrust rond Rusland zorgt voor onzekerheid
Sinds de Russische aanval op Oekraïne is de Europese veiligheid compleet verschoven.
NAVO-landen steken extra geld in hun legers en bereiden zich voor op risico’s die nog kunnen komen.
Nederland wil daarom meer militairen en reservisten werven.
Defensie sleutelt aan een nieuw systeem zodat jongeren laagdrempelig kunnen kennismaken met opleidingen en functies binnen het leger.
Vrijwilligheid blijft daarbij het uitgangspunt.
Toch bekijkt het kabinet of er in een ultieme crisis een selectieve opkomstplicht kan worden ingevoerd.
Dat houdt niet in dat jongeren nu verplicht naar het front moeten; de opkomstplicht ligt sinds 1997 stil.
Toch roept alleen al het idee van een mogelijke verplichting grote vragen op.
Waar is ons gevoel van saamhorigheid gebleven?
Nog een thema in dit gesprek: hoe verbonden voelen Nederlanders zich met elkaar?
Als je bereid moet zijn om veel op te geven voor je land, moet je je er wel mee verbonden voelen.
Volgens critici staat dat gevoel juist onder druk.
We liggen op talloze onderwerpen met elkaar overhoop. Debatten over migratie, wooncrisis, klimaat, koopkracht en politiek verharden snel.
Op socials botsen groepen continu.
Dat leidt tot een ongemakkelijke vraag: hoe bouw je nog aan een nationaal wij-gevoel als mensen elkaar in het dagelijks leven steeds minder lijken te begrijpen?
Tegelijk zijn er zat Nederlanders die zich wél betrokken voelen bij hun buurt en klaarstaan om te helpen.
Of die saamhorigheid echt is afgenomen, hangt ook af van welk onderzoek en welke groep je bekijkt.
De vraag hoe je jongeren betrokken houdt bij de samenleving blijft daarmee net zo urgent.
Jongeren schuiven steeds vaker grote keuzes voor zich uit
Een koophuis bemachtigen is lastig, en een betaalbare huur vinden al net zo.
Daardoor blijven sommigen langer thuis, en stellen anderen samenwonen of een gezin stichten uit.
Financiële zekerheid is bovendien lang niet voor iedereen vanzelfsprekend.
Voor wie hiermee worstelt, wekt een oproep om zich in te zetten voor de nationale veiligheid gemengde gevoelens op.
Je kunt best snappen hoe belangrijk veiligheid is, en tegelijk vinden dat de overheid meer moet doen voor je toekomst.
Die twee gedachten kunnen prima naast elkaar bestaan.
Maar wie beschermt Nederland als niemand wil?
Er is ook een andere kant.
Veiligheid in Nederland is niet vanzelfsprekend.
Zonder militairen, reservisten en anderen die het land willen beschermen, wordt veiligheid lastig te waarborgen.
Defensie verdedigt niet alleen de staat, maar ook de bevolking, de democratische rechtsorde en de vrijheden waar je elke dag op leunt.
Daar profiteren jongeren net zo goed van.
Voor wie bewust voor een militaire carrière kiest, kan dienen juist een manier zijn om verantwoordelijkheid te nemen en iets terug te doen voor de samenleving.
De vraag is dus niet alleen wat Nederland jongeren biedt, maar ook welke verantwoordelijkheid je zelf voelt voor de veiligheid van je land.
Het gesprek gaat over veel meer dan alleen het leger
Arno’s verzonnen uitspraak raakt een bredere maatschappelijke vraag.
Hoe ziet die wederzijdse verantwoordelijkheid tussen land en inwoners eruit?
Mag de overheid van jongeren vragen dat ze in een uitzonderlijke situatie hun eigen veiligheid op het spel zetten?
En welke plicht heeft diezelfde overheid om te zorgen voor betaalbare woningen, goed onderwijs en kansen om zelfstandig te worden?
Op dat soort vragen zullen Nederlanders verschillend antwoorden.
Voor de een gaat landsverdediging altijd voor. Voor de ander begint betrokkenheid pas als je het idee hebt dat er ook voor jou een toekomst is.
Een vraag die Nederland niet kan wegduwen
De komende jaren zal er waarschijnlijk vaker worden gepraat over defensie, paraatheid en de rol van jongeren.
Maar bij dat gesprek horen net zo goed thema’s als woningnood, bestaanszekerheid en vertrouwen in elkaar.
Nationale veiligheid draait namelijk niet alleen om tanks, vliegtuigen en militairen.
Het gaat óók over de samenleving die je daarmee wilt beschermen.
En precies daar zit de vraag die Arno’s fictieve verhaal oproept:
Als Nederland ooit veel van zijn jongeren vraagt, wat mogen zij dan terugverwachten van hun land?
