In 5 jaar 84.000 extra ambtenaren, prijskaartje 7,5 miljard per jaar: helpt een miljonairsbelasting?
Dat extra miljard aan vermogensbelasting is in Den Haag er niet zonder slag of stoot doorgekomen. Wie moet gaan dokken? Waar wordt het geld gehaald? En wat houd je als werkende uiteindelijk over op je loonstrook? Hele terechte vragen. Maar leg dat miljard eens naast een andere kostenpost. Tussen 2020 en 2025 groeide het aantal mensen in het openbaar bestuur met zo’n 84.000 medewerkers. Tegen de gemiddelde loonkosten van 2025 kost die extra formatie naar schatting €7,5 miljard per jaar. Welke merkbare verbetering van de dienstverlening mag je daar als belastingbetaler voor terugzien?
Grootste toename bij de gemeenten
Het zwaartepunt van de groei ligt bij de gemeentehuizen. In 2020 hadden gemeenten rond de 159.300 medewerkers; vijf jaar later waren dat er 199.200, bijna 40.000 erbij. Bij het Rijk kwamen er nog 35.200 functies bij. Tel je ook provincies, waterschappen en samenwerkingsverbanden mee, dan schuift het totaal van 365.400 naar 449.400 mensen. Dat is in vijf jaar tijd een plus van 23 procent.Wat betekent dat in euro’s? Kijk naar de gemeenten. Gecorrigeerd voor deeltijd gaat het om 39.015 voltijdbanen extra. De gemiddelde loonkosten per fte lagen in 2025 op ongeveer €84.700. Alleen al die gemeentelijke uitbreiding komt dus neer op €3,31 miljard per jaar. Voor het Rijk levert dezelfde rekensom €3,32 miljard op.Tel je provincies en waterschappen erbij op, dan kom je uit op €7,12 miljard. Voor de bijna 4.000 extra fte’s bij samenwerkingsverbanden ontbreekt in de tabel van het ministerie een aparte loonsom. Hanteer je daarvoor het gemeentelijk gemiddelde, dan kom je totaal op €7,46 miljard per jaar. Het gaat hier om een schatting van de bruto loonkosten van de extra formatie. Als een ambtenaar werk van een ingehuurde vervangt, kan dat elders juist weer kosten omlaag hebben gebracht.
Bij de ‘miljonairsbelasting’ moet €404 miljoen nog concreet worden ingevuld
Dan dat miljard waar D66, CDA, PRO en Volt elkaar op vonden. De Tweede Kamer stemde op 12 november in met het Belastingplan. Het pakket moet op termijn jaarlijks €1 miljard opleveren via maatregelen rond vermogen. De nieuwe box 3-tarieven zijn volgens de raming goed voor €218 miljoen daarvan. Voor €404 miljoen krijgt de staatssecretaris de opdracht om nog met nadere invulling te komen: hoe dat geld precies wordt opgehaald, moet nog worden uitgewerkt.De indieners willen met dit pakket de belasting op inkomen in box 1 structureel met €879 miljoen verlagen. Voor wie daardoor meer van het loon overhoudt, is die verschuiving natuurlijk welkom. Maar als antwoord op een overheid die steeds verder uitdijt, heeft die miljonairsbelasting nul zin. Je verschuift alleen wie de rekening betaalt. Je schrapt er geen formulier mee, schuwt geen dubbele controle en je beslist er niet mee hoeveel mensen een dienst echt nodig heeft.
Laat de belastingbetaler concreet zien wat je ervoor terugkrijgt
Als je een vergunning aanvraagt, heb je weinig aan het bericht dat de gemeente meer mensen op de loonlijst heeft. Je wilt weten wanneer je kunt starten met verbouwen. Maak je bezwaar tegen een besluit, dan wil je weten hoe lang het duurt voordat iemand je dossier pakt. En als tien extra krachten een achterstand wegwerken die anders nog jaren bleef liggen, dan heeft die gemeente een sterk verhaal. Vertel dat verhaal dan ook, mét de wachttijd van vóór en na de uitbreiding.Als partijen tot op de miljoen precies kunnen begroten wat een nieuwe belasting oplevert, waarom zou je als burger dan genoegen nemen met alleen een personeelsaantal zodra het over de uitgaven gaat? Zet bij de volgende begroting naast elke grote formatie-uitbreiding hoeveel aanvragen sneller zijn afgehandeld, welke achterstand is ingelopen of hoeveel externe inhuur is bespaard. Dan kun je als belastingbetaler zelf beoordelen of die miljarden goed zijn besteed.Bronnen: Personeelscijfers openbaar bestuur, loonsommen en externe inhuur en stemmingsoverzicht Belastingplan 2027 met budgettaire tabel.
Volg onze Facebook pagina voor meer leuke en handige tips!