Maandag schoten olie- en gasprijzen flink omhoog. Voor olie was het zelfs de grootste eendaagse sprong in vier jaar. Aanleiding zijn aanvallen van de Verenigde Staten en Israël op Iran en oplopende spanningen rond de Straat van Hormuz.
Brentolie – de internationale referentie voor olie uit onder meer het Midden-Oosten en de Noordzee – werd met ruim 13 procent duurder en tikte meer dan 82 dollar per vat aan. Vrijdag stond de prijs nog op 72,87 dollar. Hoe lang dit aanhoudt, is onduidelijk. De Europese gasprijs ging eveneens hard omhoog en kwam maandag zo’n 25 procent hoger uit.
De onrust concentreert zich bij de Straat van Hormuz, een cruciale doorgang voor energie wereldwijd. Iran stelt dat de route open blijft, maar er zijn meldingen van aanvallen op olietankers en marineschepen. Volgens de Amerikaanse president Donald Trump hebben de VS negen Iraanse marineschepen uitgeschakeld.
Ongeveer een vijfde van het wereldwijd verhandelde vloeibaar aardgas (lng) loopt via de Straat van Hormuz, waarvan het grootste deel uit Qatar komt. Europa is een grote afnemer en merkt prijsstijgingen meteen. Voor de Verenigde Staten geldt het omgekeerde: dat land exporteert veel vloeibaar gas.
Door de ligging aan de Straat van Hormuz heeft Iran veel invloed op de wereldwijde energievoorziening. Normaal produceert het land zo’n 3,3 miljoen vaten olie per dag, goed voor ongeveer 3 procent van de mondiale productie.
Duurdere tankbeurt en hogere energierekening
De stijgende energieprijzen ga je als consument ook merken. Door de duurdere olie kunnen benzine en diesel in Nederland de komende dagen en weken zo’n 5 tot 10 cent per liter omhoog gaan als de olieprijs hoog blijft. Voor een volle tank van 50 liter praat je dan over ongeveer 2,50 tot 5 euro extra.
Ook thuis kan je gasrekening oplopen. Als de groothandelsprijs 25 procent stijgt, kunnen variabele energietarieven uiteindelijk ongeveer 10 tot 30 cent per kubieke meter hoger uitvallen. Voor een gemiddeld huishouden betekent dat in een maand met normaal verbruik enkele tientjes extra. Met een vast energiecontract merk je de stijging voorlopig minder snel.
De brandstofprijzen lagen al relatief hoog door eerdere spanningen in het Midden-Oosten en de eerder uitgesproken dreiging van een Amerikaanse aanval op Iran.
Meer pompen helpt waarschijnlijk niet genoeg
De OPEC-landen besloten zondag om de olieproductie volgende maand op te voeren. Toch zal dat waarschijnlijk niet meteen voorkomen dat de olieprijzen verder oplopen. Iran is zelf OPEC-lid en de vierde producent binnen het kartel.
Een vergelijkbare prijsrally zagen we na de Russische inval in Oekraïne in 2022, toen Brent tijdelijk meer dan 110 dollar per vat kostte. Het huidige prijspeil werd voor het laatst kort aangetikt in juni 2025. In de eerste helft van 2024 lag de olieprijs enkele maanden boven dit niveau.
