Anne (55) volgt het politieke gesprek in Nederland met steeds meer ongeloof. Voor haar is democratie te vaak een moreel keurmerk geworden, en te weinig een praktische manier van samenwerken. “In een democratie blijf je toch met elkaar praten?” zegt ze. “Juist als de meningen botsen.”
Uitsluiten als nieuwe standaard
Volgens Anne worden met name rechtse partijen de laatste jaren stelselmatig buitengesloten door linkse partijen. Geen samenwerking, geen coalities en vaak niet eens een serieuze inhoudelijke uitwisseling. “De deur klapt dicht nog vóór je het over de inhoud kunt hebben,” zegt ze. “Dat voelt meer als een morele boycot dan als democratie.”
Het draait niet om het eens zijn
Anne merkt dat haar punt vaak verkeerd wordt gelezen. “Mensen denken meteen: ‘Dan zal ze het wel met die partij eens zijn.’ Maar daar gaat het helemaal niet om.”
Je hoeft een partij niet te steunen om haar niet te weren. “In een democratie stemmen kiezers op allerlei partijen. Dat laat zien dat die ideeën leven. Doen alsof ze niet bestaan of ze wegzetten, lost niets op.”
Wat betekent dit voor de democratie?
Anne stelt een lastige vraag: “Hoe democratisch ben je nog als bepaalde stemmen vooraf ongeldig worden verklaard?”
Volgens haar sloopt buitensluiten juist het vertrouwen in het systeem. “Mensen voelen zich niet gezien, haken af of verharden juist.”
Praten is geen instemming
Wat Anne mist, is het onderscheid tussen luisteren en goedkeuren. “In gesprek gaan is niet toegeven. Het is proberen te begrijpen waar ideeën vandaan komen.”
Echte democratische weerbaarheid groeit volgens haar door debat. “Als standpunten echt zwak of gevaarlijk zijn, win je dat gevecht met argumenten — niet door anderen buiten te sluiten.”
Van elkaars standpunten leren
Het probleem, zegt Anne, is dat politiek steeds vaker draait om morele scheidslijnen. “Wij de goeden, zij de slechten. Maar zo werkt de samenleving niet.”
Ze vraagt om meer volwassenheid in het gesprek. “Ga het gesprek aan. Luister. Stel vragen. Wees kritisch zonder de ander te ontmenselijken.”
“Democratie vergt moed”
Anne rondt af met een heldere boodschap. “Democratie is rommelig. Oncomfortabel. Soms pijnlijk. En precies daardoor waardevol.”
“Partijen uitsluiten voelt misschien veilig,” zegt ze, “maar echte democratie vraagt moed: de moed om te blijven praten — ook wanneer het schuurt.”
