Voordat tablets, smartphones en games overal waren, vermaakten kinderen en volwassenen zich met simpele handwerkjes. Een van de favorieten was punniken. Met wat wol en een klein hulpmiddeltje maak je zo lange, gebreide koorden die je later weer kunt gebruiken voor van alles en nog wat.
Voor veel mensen brengt punniken meteen herinneringen terug aan knutselmiddagen, handwerkles op school of gezellig samen aan de keukentafel zitten.
Wat houdt punniken in?
Punniken is een simpele handwerktechniek waarbij je met wol of garen een rond, gebreid koordje maakt. Je wikkelt de draad steeds om kleine pinnetjes en tilt de lussen eroverheen, waardoor er stukje bij beetje een lang koord ontstaat.
Het koord komt onderaan het punnikgereedschap naar buiten en zakt omlaag. Hoe langer je doorgaat, hoe langer je koord wordt.
Het vertrouwde houten punnikpoppetje
Het bekendste hulpmiddel om te punniken is het houten punnikpoppetje. Dat is een klein houten figuurtje of een cilinder met bovenop meestal vier metalen haakjes of pinnetjes.
Je steekt de wol door het gat in het midden naar beneden. Daarna leg je de draad steeds om de pinnetjes. Met een klein haakje of naald til je de lussen over elkaar heen, en zo groeit je punnikwerk.
Veel kinderen leerden dit op school of kregen het van hun ouders of grootouders mee.
Andere hulpmiddelen om te punniken
Niet iedereen had zo’n punnikpoppetje in huis. Daarom gebruikten mensen vroeger ook andere voorwerpen om te punniken. Ze waren vindingrijk en maakten hun eigen hulpmiddelen.
Je kon bijvoorbeeld punniken met:
een garenklosje met vier spijkers die je er zelf in slaat
een houten, lege draadklos uit de naaimand
een kurk vol spelden
zelfgetimmerde punnikplankjes
Sla je vier kleine spijkers of pinnetjes in een klosje, dan werkt het in feite hetzelfde als bij een punnikpoppetje.
Wat maak je met gepunnikte koorden?
De lange koorden die je maakt, lenen zich voor allerlei creatieve projecten. Kinderen maakten bijvoorbeeld:
onderzetters
sleutelhangers
spulletjes voor poppen
kleine matjes
letters of vormen die ze op karton plakten
Soms legde je de koorden in patronen en naaide je ze vast, zodat er leuke decoraties ontstonden.
Een vleugje nostalgie
Punniken is een eenvoudig maar gezellig tijdverdrijf waar je weinig voor nodig hebt. Met wat wol en een klein hulpmiddel kun je al snel iets leuks maken.
Ook al doen we het nu minder vaak, voor veel mensen staat punniken nog steeds symbool voor het handwerken van vroeger, met creativiteit en geduld in de hoofdrol.
