Een alarmsignaal dat je echt niet moet wegwuiven
Bij een hersenbloeding zie je misschien meteen een ouder iemand voor je, maar dat beeld klopt allang niet meer. Steeds vaker treft het mensen die volop aan het werk zijn en een druk gezin hebben. Meer dan de helft is jonger dan zeventig. Juist omdat je het niet verwacht, is het zo riskant: je houdt er geen rekening mee en vaak voel je het niet aankomen.
Toch zijn er duidelijke signalen die je serieus moet nemen. Als je ze op tijd ziet en meteen in actie komt, kun je levens redden en blijvende hersenschade beperken. Het verschil tussen direct handelen en afwachten is enorm.
De kans is groter dan je denkt
Het komt vaker voor dan veel mensen denken: ongeveer één op de vier krijgt in zijn of haar leven een beroerte of hersenbloeding. Dat is dus geen verre toekomstmuziek. Hoe sneller er hulp is, hoe beter de vooruitzichten. Wachten maakt de kans op blijvende uitval juist groter.
Waarom een hersenbloeding zo gemeen kan toeslaan
Bij oudere mensen zijn de bekende risicofactoren vaak duidelijk: jarenlang roken, aderverkalking, hart- en vaatproblemen. Bij jongere mensen speelt soms iets anders mee, zoals een aangeboren zwakke plek in een bloedvat die plots kan scheuren. Meestal merk je daar vooraf niks van, tot het misgaat.
Eén grote gemeenschappelijke factor: hoge bloeddruk. Niet voor niets wordt die de stille sluipmoordenaar genoemd. Je voelt het vaak niet, maar je bloedvaten staan voortdurend onder spanning. Leefstijl weegt ook mee. Regelmatig alcohol drinken stuwt je bloeddruk direct omhoog; elke dag meerdere glazen vergroot het risico, ook als je je verder fit voelt. Erfelijke aanleg kan eveneens een rol spelen. Komt een hersenbloeding op jonge leeftijd voor in je familie, bespreek dat dan met je huisarts. Niet om je ongerust te maken, maar om slim te voorkomen.
Binnen minuten herkennen: de BEFAST-check
Bij een hersenbloeding telt letterlijk elke seconde. Zeker bij jongere mensen worden signalen nog weleens weggewuifd als “stress” of “even duizelig”. Precies daarom is BEFAST zo handig. Met deze eenvoudige check schat je snel in of het ernstig is. BEFAST staat voor Balance (evenwicht), Eyes (ogen), Face (gezicht), Arms (armen), Speech (spraak) en Time (tijd om te handelen).
Balance en Eyes: let op evenwicht en zicht. Kan iemand ineens niet meer normaal lopen, wankelt diegene zonder oorzaak of is er heftige draaierigheid? Dat is verdacht. Check daarna de ogen: plots wazig zien, dubbelzien of aan één kant minder of geen zicht kan duiden op een probleem in de hersenen. Deze klachten kunnen acuut starten en snel verergeren.
Face, Arms, Speech en Time: vraag iemand te lachen en kijk of één mondhoek hangt of een gezichtshelft minder beweegt. Laat beide armen naar voren uitstrekken; zakt er één arm weg of lukt vasthouden van kracht niet, dan is dat een alarmsignaal. Luister ook naar de spraak: onduidelijk praten, woorden niet kunnen vinden of verward klinken (zonder alcohol) is foute boel. Twijfel je? Bel meteen 112. Tijd is cruciaal: hoe sneller de behandeling begint, hoe meer hersenweefsel je kunt sparen.
Het echte gevaar is wachten
We hebben de neiging om het te bagatelliseren: “even aankijken”, “het zakt wel weg”. Maar bij een hersenbloeding kan de schade per minuut toenemen, kan de bloeding groter worden of kan er zelfs nog een bloeding ontstaan. Hevige hoofdpijn is er lang niet altijd, dus laat je niet misleiden. Het belangrijkste signaal is plotselinge uitval: verlamming, spraak- of zichtproblemen of extreme duizeligheid. Liever één keer te vaak 112 bellen dan te laat.
Zo maak je je risico kleiner
Helemaal voorkomen lukt niet altijd, maar je kunt je kansen wel verbeteren. Ken je bloeddruk en laat die regelmatig meten; veel mensen hebben een te hoge waarde zonder het te weten. Verder helpen voldoende bewegen, gevarieerd eten, minder alcohol en stoppen met roken. Wees alert op familiegeschiedenis en bespreek die met je huisarts als daar aanleiding voor is. En misschien wel het belangrijkste: onthoud de BEFAST-signalen en deel ze met de mensen om je heen. Wie snel herkent en direct handelt, vergroot de kans op volledig herstel aanzienlijk.
