Wat Johan (38) uit Apeldoorn zegt, zorgt steevast voor felle gesprekken zodra hij het onderwerp aansnijdt met vrienden of collega’s. Hij vindt dat de verdeling in de zorg nu niet eerlijk uitpakt.
“Als je er bewust een ongezonde leefstijl op nahoudt, moet je daar ook financieel iets van merken,” zegt hij. “Waarom zou iemand die gezond leeft net zoveel betalen als iemand die zichzelf met ongezonde keuzes in de problemen helpt?”
Keuzes maken, gevolgen dragen
Johan is logistiek planner en zegt dat hij zelf flink investeert in z’n gezondheid. Hij traint meerdere keren per week en let goed op wat hij eet.
“Ik rook niet, drink weinig en sport consequent. Toch draag ik via mijn premie ook bij aan aandoeningen die vaak samenhangen met leefstijl.”
Volgens hem zou het zorgstelsel daar beter op mogen inspelen.
“Als iemand langdurig ongezond leeft, zou dat wat mij betreft zichtbaar moeten zijn in wat je betaalt.”
Overgewicht in ons land
Overgewicht is een steeds belangrijker thema in de zorg. Gezondheidsinstanties melden dat een groot deel van de volwassen Nederlanders te zwaar is, en dat het aandeel met obesitas toeneemt.
Dat verhoogt de kans op onder meer hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en klachten aan gewrichten. Die extra risico’s drukken de totale zorgkosten omhoog.
Precies dat is voor Johan de reden dat het volgens hem anders moet.
“Willen we de zorg betaalbaar houden, dan moeten we eerlijk durven kijken naar leefstijl.”
Bezwaren en tegenargumenten
Critici van zijn idee noemen het riskant. Zij benadrukken dat gezondheid niet alleen gaat over eigen keuzes: zaken als erfelijkheid, inkomen, stress en de buurt waarin je opgroeit, hebben ook veel invloed.
Daarnaast vrezen tegenstanders dat hogere premies voor mensen met overgewicht kunnen leiden tot stigmatisering of minder gelijke toegang tot zorg.
Johan snapt een deel van die zorgen, maar houdt vast aan zijn visie.
“Het is niet bedoeld als straf. Het draait om verantwoordelijkheid nemen.”
Een weerbarstig debat
Het gesprek over leefstijl en zorgkosten loopt al jaren. Sommigen pleiten voor kortingen of beloningen voor gezond gedrag, terwijl anderen vinden dat de zorg vooral solidair en voor iedereen toegankelijk moet blijven.
Volgens Johan is dit gesprek voorlopig nog niet klaar.
“De zorgkosten blijven oplopen. Op een gegeven moment moet je keuzes durven maken.”
Of zijn voorstel er ooit komt, weet hij niet. Wel denkt hij dat het onderwerp niet meer van de agenda verdwijnt.
“Als de kosten blijven stijgen, zul je dit gesprek steeds vaker terugzien.”
