Asielzoekers in Nederland met een flinke spaarpot gaan binnenkort zelf een deel van hun opvangkosten betalen. De Raad van State heeft daar nu definitief groen licht voor gegeven.
Als de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) te laat beslist over een asielaanvraag, heeft de aanvrager recht op een vergoeding. Officieel heet dat een dwangsom, maar onder asielzoekers staat het beter bekend als ‘wachtgeld’. Het idee is simpel: druk zetten op de overheid zodat procedures sneller worden afgerond.
Dat systeem liep in 2024 stevig uit de rails. In bijna 30.000 zaken moest de staat zo’n dwangsom uitkeren. Bij elkaar kostte dat de schatkist 36,8 miljoen euro. Per persoon kon de uitbetaling oplopen tot 37.500 euro, waardoor sommige asielzoekers inmiddels een aardig vermogen hebben.
Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) krijgt nu de mogelijkheid om mensen met genoeg spaargeld een eigen bijdrage te laten betalen voor hun verblijf. Daarbij telt het totale vermogen mee. Voor alleenstaanden ligt de grens op 8.000 euro; voor gezinnen of samenwonenden op 16.000 euro. Zit je daarboven, dan kun je worden aangeslagen voor kosten zoals onderdak, sanitaire voorzieningen en maaltijden.
Niet iedereen kon zich in die stap vinden. Een groep asielzoekers stapte naar de rechter en voerde aan dat de dwangsommen juist compensatie zijn voor het lange wachten, en dus niet als vermogen mogen meetellen. Het COA hield echter voet bij stuk.
De Raad van State stelde het opvangorgaan uiteindelijk in het gelijk. De vergoedingen worden voortaan gezien als spaargeld. Wie te veel op de bank heeft staan, moet dus meebetalen aan de opvang.
Volgens de hoogste bestuursrechter past dit beleid binnen de Europese regels. Die geven lidstaten de ruimte om een eigen bijdrage te vragen van asielzoekers met voldoende financiële middelen, zolang de basisvoorzieningen maar gegarandeerd zijn. Hoe hoog die bijdrage uitvalt, bepaalt het COA per persoon.
Kortom: de kosten voor asielopvang blijven oplopen, procedures duren nog steeds lang en asielzoekers met een goed gevulde rekening moeten nu zelf bijspringen. Of je dat rechtvaardig vindt, daarover verschillen de meningen — maar juridisch is de kogel door de kerk.
