AOW-leeftijd sneller richting 70 jaar
De nieuwe coalitie van D66, VVD en CDA draait het pensioenbeleid flink om. Met een aangepaste rekenmethode gaat de AOW-leeftijd voortaan vlotter omhoog naarmate we ouder worden. Daardoor schuift de grens van 70 jaar niet pas naar 2069, maar al naar 2054. Dat is een stevige versnelling en laat zien dat de richting echt verandert.
Wie merkt dit als eerste?
Ben je geboren in of na 1984? Dan schuift je AOW-datum minimaal een jaar op. Omdat de pensioenleeftijd strakker meebeweegt met de levensverwachting, telt elk extra levensjaar zwaarder. Vooral jongere generaties voelen dat direct: je blijft langer aan het werk voordat je AOW start.
Hoe zitten de huidige en nieuwe rekenregels in elkaar?
Nu bepaalt het ministerie van Sociale Zaken elk jaar de AOW-leeftijd voor de komende vijf jaar. Daarbij kijken ze naar de verwachte levensduur van 65-jarigen. Wettelijk wordt twee derde van de stijging in levensverwachting doorvertaald naar de AOW-leeftijd. Dat tempert de schommelingen en zorgt voor een gematigd stijgend pad.
De coalitie wil dit vanaf 2033 veranderen. Dan gaat niet langer twee derde, maar de volledige toename van de levensverwachting meetellen. Een directe koppeling dus. Daarmee gaat het structureel sneller en, zeggen voorstanders, sluit het beter aan op de demografische werkelijkheid.
Rob Jetten (D66)
Foto Martijn Beekman
Rekenwerk en online tools
De Telegraaf liet de effecten doorrekenen met prognoses van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en ziet een duidelijk verschil: onder de huidige regels gaat het langzamer. Ook de online rekentool van de Sociale Verzekeringsbank laat zien wat de nieuwe aanpak doet. Met dezelfde CBS-verwachtingen kom je dan in 2054 al uit op een AOW-leeftijd van 70 jaar. In het bestaande systeem klimt de leeftijd gelijkmatiger, waardoor pieken en dalen meer worden afgevlakt.
Wat betekent dit voor de overheidsfinanciën?
Volgens de coalitie levert de strakkere koppeling uiteindelijk een structurele besparing van 2,8 miljard euro per jaar op. Mensen krijgen later AOW en blijven langer werken. Zo moet de vergrijzingsrekening beter beheersbaar blijven.
Botst met afspraken uit 2019
De versnelling wringt met het pensioenakkoord uit 2019. Toen is juist gekozen voor een mildere koppeling om draagvlak te houden. Premier Mark Rutte noemde een directe koppeling destijds zelfs te vergaand. Om de vakbonden tegemoet te komen, is toen ingezet op de huidige, afgezwakte formule die rust rond de AOW moest brengen.
Onrust bij vakbonden
Bij FNV is het vertrouwen broos. Voormalig onderhandelaar Tuur Elzinga noemt de wijziging een breuk met wat is afgesproken. Hij benadrukt hoe broos het compromis toen al was. Volgens hem gaat de discussie nu weer volop losbarsten, met groepen die vasthouden aan het idee dat 67 ook echt 67 moet blijven.
Wanneer merk je het verschil?
De AOW-leeftijd is nu 67. In 2028 wordt dat 67 jaar en drie maanden. Blijf je bij de oude systematiek, dan kom je in 2034 uit op 67 jaar en zes maanden. Met de nieuwe methode ligt datzelfde niveau al een jaar eerder. Het effect zie je dus relatief snel terug in de cijfers.
Verschil groeit richting 2054 en daarna
Na 2034 lopen de uitkomsten steeds verder uiteen. Rond 2054 is het gat een vol jaar: volgens de huidige regels kom je uit op 69 jaar, in de coalitieplannen al op 70. Voor iemand geboren in 1984 betekent dat concreet een jaar langer doorwerken. Kijk je door tot 2070, dan schat het CBS met de nieuwe koppeling een AOW-leeftijd van 71 jaar en zes maanden. Met de oude rekenregel zou dat ongeveer 70 jaar zijn. Dat laat zien hoe groot het effect op termijn kan worden.
Techniek en kanttekeningen
Actuaris Egbert Kromme (voorheen KPMG) bevestigt dat de berekening klopt: als je de factor twee derde uit de formule haalt, kom je met de CBS-prognoses in 2054 op 70 jaar uit. Tegelijk wijst het ministerie erop dat er geen officiële bevestiging komt zolang de AOW-leeftijd niet binnen het vijfjaarvenster valt. CBS-cijfers worden jaarlijks bijgesteld; zo drukten de coronajaren de levensverwachting tijdelijk, waardoor de stijging wat afvlakte.
Politiek blijft het spannend
CDA-leider Henri Bontenbal stelt dat dit volgens hem geen versobering van de AOW is. Bovendien zou de snellere koppeling pas ingaan na afloop van het pensioenakkoord, zo probeert hij zijn achterban gerust te stellen. Toch is duidelijk dat het debat weer helemaal openligt. Met meer geld op het spel, oude beloften en nieuwe rekenregels wordt de AOW-leeftijd de komende jaren hoe dan ook een heet dossier. Of deze lijn standhoudt, hangt af van politiek draagvlak en wat er maatschappelijk loskomt.
