Terwijl de meeste Nederlanders ’s ochtends vroeg opstaan voor werk of studie, kiest Anne (23) uit Utrecht voor een andere route. Ze stopte met haar opleiding en bijbaan om zich volledig op acties en demonstraties te richten.
“Studeren voelde voor mij doelloos,” zegt ze. “De wereld staat in lichterlaaie. Klimaat, ongelijkheid, oorlog… iemand moet in beweging komen. Daarom ben ik gestopt met school en werk om me helemaal op activisme te focussen.”
Van collegebank naar het protestplein
Tijdens haar politicologiestudie dook Anne steeds vaker op bij protesten. Eerst af en toe, later bijna elke week. Op een gegeven moment vond ze dat belangrijker dan haar studie.
“Ik zat op een dag in een college en dacht: wat doe ik hier? De echte verandering ontstaat buiten, op straat.”
Sindsdien staat ze vaak tussen de spandoeken in Amsterdam, Den Haag en Utrecht. Het aantal acties in Nederland nam de laatste jaren stevig toe: in Den Haag alleen al worden jaarlijks honderden demonstraties gehouden over onder meer klimaat, landbouwbeleid, onderwijs en internationale conflicten.
Activisme voelt als een baan
Voor Anne is activisme inmiddels haar dagtaak. Ze helpt acties opzetten, maakt posters en mobiliseert mensen via sociale media.
“Het slokt veel tijd op. Je moet acties plannen, mensen bereiken en aanwezig zijn bij protesten. Het lijkt soms gewoon op een baan.”
Tegenstanders vinden dat activisten vooral demonstreren zonder verantwoordelijkheid te nemen voor werk of studie. Anne snapt de kritiek, maar is het er niet mee eens.
“Echte verandering komt niet van mensen die alleen hun werk doen en verder niets.”
Worden demonstranten betaald?
Een veelgehoorde claim is dat demonstranten “betaald” zouden worden om te komen. Het idee van paid protesters duikt geregeld op in politieke discussies en online, maar hard bewijs dat complete betogingen uit betaalde deelnemers bestaan is zeldzaam.
Wat wel bestaat, zijn vergoedingen voor vrijwilligers binnen organisaties. In Nederland mogen vrijwilligers een belastingvrije vrijwilligersvergoeding krijgen. Die kan oplopen tot ongeveer €210 per maand of €2100 per jaar, met een maximaal uurtarief van een paar euro.
Sommige actiegroepen geven daarnaast een onkostenvergoeding. Zo meldde een woordvoerder van klimaatactiegroep Extinction Rebellion dat een deel van de demonstranten ongeveer €170 per maand ontving om gemaakte kosten te dekken.
Organisaties zelf benadrukken dat dit geen “betaling om te protesteren” is, maar een vergoeding voor kosten zoals reizen, trainingen of materiaal.
Activisme zit in de lift
Activisme is de laatste jaren zichtbaarder geworden in Nederland. Klimaatacties, studentenprotesten en boerenacties trokken regelmatig duizenden mensen en leidden soms tot stevige reacties.
Anne denkt dat dit pas het begin is.
“Steeds meer jongeren hebben het gevoel dat het systeem niet voor hen werkt. Dan is protesteren een manier om je stem te laten horen.”
Of ze ooit weer gaat studeren of werken, weet ze nog niet.
“Misschien ooit. Maar voor nu staat activisme bovenaan.”
