Laat je eerste indruk je niet misleiden
Als ik naar een plaatje kijk, schiet mijn brein meteen naar één duidelijke interpretatie. Handig snel, maar daardoor wordt het lastig om daarna nog anders te kijken. Meestal heb ik iemand nodig die me op een detail wijst, zodat ik mijn blik kantel en ineens totaal nieuwe dingen zie.
Dat overkomt me overal: van lang zoeken naar een vogel die de rest allang gezien heeft, tot het staren naar simpele optische illusies. Ken je die klassieke tekening waarbij je óf een jonge vrouw ziet, óf een oude dame? Ik bleef eerst hangen in het jonge profiel en het duurde even voor de oudere dame tevoorschijn sprong.
Van twee gezichten naar een hele negenklapper
Als twee verborgen figuren me al in de war brengen, kun je je voorstellen hoe ik keek naar het werk van de Mexicaanse surrealist Octavio Ocampo. In zijn schilderij The General’s Family zitten niet twee of drie, maar negen gezichten verstopt. In eerste instantie lijkt het een waardig profiel van een oudere man. Maar zodra je op de details inzoomt, ontvouwt zich een hele parade aan koppen binnen hetzelfde tafereel.
Beginnen met de simpele vier
Start in het midden; dat is het makkelijkst. Daar zie je de grote profielkop van de oudere man — laten we hem “de generaal” noemen. In die omtrek heeft Ocampo slimme miniaturen verstopt. Volg de lijnen van zijn gelaat en er verschijnt een tweede, eveneens oudere man. Iets lager of net verschoven duikt een jonge vrouw op die een baby draagt. Tel je die drie bij de generaal zelf op, dan zit je al op vier. En zodra je ze eenmaal gezien hebt, wisselen ze razendsnel tussen zichtbaar en onzichtbaar.
Dan de achtergrond afstruinen
Voor de overige vijf heb je wat meer geduld nodig. Laat je ogen afglijden naar de achtergrondarchitectuur, vooral rondom de boog. Aan de rechterkant daarvan schuilt nog een subtiel gezicht; de contouren lopen over in steen en schaduw. Het is geen frontaal portret, dus let op profielen en halve kinnen die door licht-donkercontrast worden gesuggereerd.
Links van de boog: drie in één kluitje
De linkerkant van de boog is een schatkist. Daar zitten drie gezichten dicht op elkaar. Twee ervan zijn duidelijke profielen, bijna alsof ze in het steenwerk zijn uitgehouwen. Daartussen, iets centraler, verstop zich een frontaal gezicht dat pas opvalt als je de schaduwen als oogkassen leest en een decoratieve lijn als neusbrug. Samen met de eerdere vondsten kom je zo netjes uit op negen.
Reken je de hond mee?
Er is nog een speels extraatje. Sommige mensen tellen ook de hond die ergens in de compositie snuffelt. Dan kom je royaal op tien “gezichten” — een beetje smokkelen, natuurlijk. Toch is het leuk hoe Ocampo met vormen speelt, waardoor je denkt: hé, dat lijkt óók een snuit… of is het gewoon steen en schaduw?
Waarom je hoofd hier zo mee worstelt
Dit is een mooi voorbeeld van patroonherkenning in je brein. Kies je één lezing — bijvoorbeeld de statige kop van de generaal — dan filter je ongemerkt andere aanwijzingen weg. Maar zodra je één verborgen gezicht scherp hebt, herordent je hoofd de lijnen, en duiken er ineens meer figuren op. Het werkt net als bij die dubbelbeelden: verander je “leesrichting”, dan komen er nieuwe lagen bij.
En, heb jij ze alle negen gespot?
Heb je ze alle negen gevonden, of stokte je ergens halverwege? Probeer eens van verderaf te kijken en daarna weer van heel dichtbij. Kantel je scherm of je hoofd een beetje; soms doet een miniem hoekverschil een profielrand ineens “klikken”. Leuk extraatje: laat iemand naast je meekijken en vergelijk jullie eerste indrukken. Grote kans dat jij iets mist wat voor de ander meteen glashelder is.
