Wereldwijd wordt gerekend op een ongewoon krachtige El Niño. In delen van de Stille Oceaan is het zeeoppervlak veel warmer dan normaal en volgens de beschikbare berichten zou deze El Niño zelfs de sterkste zijn sinds de metingen begonnen in 1950.
Dat lijkt iets wat zich ver weg afspeelt. Toch kun je er hier uiteindelijk ook wat van merken. Niet zozeer omdat ons weer totaal op de kop gaat, maar bijvoorbeeld via prijzen van voedsel en de wereldhandel.
Wat is El Niño precies?
El Niño is een natuurverschijnsel waarbij het zeeoppervlak in de tropische Stille Oceaan tijdelijk warmer wordt dan gebruikelijk.
Dat klinkt onschuldig, maar de Stille Oceaan is enorm. Zo’n temperatuursprong kan luchtstromen, neerslag en temperaturen in grote delen van de wereld beïnvloeden.
Gemiddeld duikt El Niño eens per twee tot zeven jaar op, afgewisseld door neutrale fases en La Niña, wanneer datzelfde oceaangebied juist koeler is.
Deze El Niño dreigt ongewoon sterk te worden
Volgens de huidige metingen ligt de zeewatertemperatuur in het kerngebied nu al zo’n 3 graden boven het gemiddelde.
Bij een afwijking van 0,5 graad spreken we al van El Niño. Boven de 2 graden gaat het om een sterke episode.
Houdt deze trend aan, dan kan deze El Niño volgens de verwachtingen alle varianten sinds 1950 overtreffen.
Het fenomeen startte in juni en kan tot in het voorjaar van 2027 doorgaan.
Sommige regio’s drogen uit, andere krijgen juist bakken met regen
Een van de opvallendste dingen aan El Niño is dat de effecten per regio sterk uiteenlopen.
In Indonesië hebben grote natuurbranden gewoed en ook Australië houdt rekening met een groter risico op bosbranden door droogte.
Tegelijkertijd kunnen landen als Peru en Ecuador juist veel meer neerslag krijgen, waardoor de kans op overstromingen toeneemt.
Ook in Afrika verschillen de gevolgen sterk. Het zuiden kan met droogte kampen, terwijl delen van Oost-Afrika juist aanzienlijk natter kunnen worden.
De oceanen krijgen ook forse tikken
Het zijn niet alleen mensen die de gevolgen merken. Extreem warm zeewater kan mariene hittegolven aanwakkeren.
Dat is slecht nieuws voor kwetsbare ecosystemen. Koraal kan verbleken en sterven als het water te lang te warm blijft. Ook vissen en andere zeedieren kunnen moeite krijgen met de plotselinge omslag.
Wat er onder water misgaat, werkt uiteindelijk vaak door in de visserij en de voedselvoorziening.
Wat je hier in Nederland kunt merken
Bij ons is het directe effect van El Niño op het weer veel minder uitgesproken dan in tropische gebieden.
Er is een kans dat we bijvoorbeeld een wat natter voorjaar krijgen, maar zo’n statistisch verband is geen garantie voor het weer dat we hier echt krijgen.
De indirecte effecten kunnen uiteindelijk zwaarder wegen.
Mislukte oogsten in grote landbouwregio’s door extreme droogte of juist plensbuien kunnen het aanbod van bepaalde voedingsmiddelen verkleinen. Dat kan uiteindelijk invloed hebben op prijzen.
Je boodschappen kunnen in prijs stijgen
Zo komt in delen van Azië de productie van onder meer suiker en palmolie onder druk te staan.
Ook kan extreem weer cruciale internationale handelsroutes raken. Droogte rond het Panamakanaal kan er bijvoorbeeld toe leiden dat minder schepen erdoorheen kunnen.
Als de productie terugvalt en transport duurder of ingewikkelder wordt, ga je dat uiteindelijk ook in Europese winkels merken.
Dat wil niet zeggen dat El Niño automatisch tot grote prijsstijgingen in Nederlandse supermarkten leidt. Prijzen hangen van veel meer factoren af. Maar het is wel een manier waarop een natuurfenomeen aan de andere kant van de wereld uiteindelijk je portemonnee kan raken.
Kans op nieuwe temperatuurrecords
El Niño zelf is geen gevolg van klimaatverandering. Het is een natuurlijk terugkerend verschijnsel.
Toch speelt deze El Niño zich af op een aarde die al flink is opgewarmd. Bovendien kan een sterke El Niño tijdelijk nog ongeveer 0,1 tot 0,2 graden toevoegen aan de gemiddelde wereldtemperatuur doordat warmte uit de oceaan in de atmosfeer terechtkomt.
Daarom worden wereldwijde temperatuurrecords vaak tijdens of kort na krachtige El Niño’s gebroken.
Hoe extreem deze El Niño uitpakt, wordt de komende maanden duidelijker.
Met uitzonderlijk warm oceaanwater als vertrekpunt volgen meteorologen en klimaatwetenschappers wereldwijd nauwgezet wat er nu gebeurt.
