Wat als iemand officieel wordt geëxecuteerd, maar gewoon niet sterft? Precies zo’n bizar scenario speelt zich nu af in de Amerikaanse staat Tennessee.
De 50-jarige Christa Pike kreeg tijdens haar executie twee keer pentobarbital toegediend. Dat middel had haar moeten doden, maar Pike bleef ademhalen en haar hartslag hield aan.
Ze is uiteindelijk met spoed naar het ziekenhuis vervoerd.
Inmiddels is duidelijk dat haar toestand ernstig is. Volgens haar advocaat is Pike sinds de mislukte uitvoering niet meer bij kennis geweest en wordt ze kunstmatig beademd. Of en in welke mate ze zal herstellen, is nog onbekend.
Twee doses en toch bleef Pike leven
De executie vond plaats in de Riverbend Maximum Security Institution in Nashville.
Tennessee wilde haar doden via een lethale injectie. Daarbij kreeg ze twee doses pentobarbital toegediend.
Maar er gebeurde iets wat bijna niemand had voorzien: Pike overleed niet.
Ooggetuigen gaven aan dat ze bleef ademen en zelfs hoorbaar snurkte nadat het middel was ingespoten. Haar advocaten trokken direct aan de bel en eisten medische hulp.
Uiteindelijk is ze buiten de gevangenis naar een ziekenhuis overgebracht.
Ze leeft nog, maar haar situatie is zorgelijk
Dat Pike de executiepoging heeft overleefd, betekent niet dat ze zonder schade is.
Volgens haar advocaat is ze sindsdien buiten bewustzijn en aangesloten op een beademingsapparaat. Ook zouden haar armen gezwollen zijn, met brandwonden en blaren.
Artsen werken eraan om het middel uit haar systeem te krijgen.
Of Pike volledig kan herstellen, is op dit moment niet te zeggen.
Gouverneur grijpt meteen in
De mislukte poging heeft grote gevolgen voor Tennessee.
Gouverneur Bill Lee heeft alle andere executies in de staat voor de rest van het jaar gepauzeerd. Daarnaast komt er een breed, onafhankelijk onderzoek naar wat er precies fout ging.
Autoriteiten houden vol dat het vastgestelde executieprotocol is gevolgd.
Juist daarom is de kwestie extra pijnlijk: als alles volgens de regels is gedaan, moet worden uitgezocht waarom het middel niet deed wat het hoort te doen.
Haar doodvonnis is niet vanzelf van tafel
Dan rijst de opvallende vraag: ben je van je doodstraf af als je een executie overleeft?
Zo werkt het helaas niet.
Het oorspronkelijke vonnis tegen Pike verdwijnt niet automatisch omdat de eerste poging mislukte. Juridisch blijft haar situatie daardoor behoorlijk complex.
Dat betekent ook niet dat Tennessee haar zomaar snel opnieuw kan executeren.
Haar advocaten zullen proberen een tweede poging te blokkeren. Zij willen dat de straf wordt omgezet in levenslang.
Mag je twee keer worden geëxecuteerd?
Een belangrijk juridisch punt kan zijn dat nóg een executiepoging na wat Pike al heeft doorgemaakt neerkomt op een wrede en ongebruikelijke straf.
Het Achtste Amendement van de Amerikaanse Grondwet verbiedt zulke straffen.
Of dat argument in Pike’s zaak sterk genoeg is om een tweede poging definitief te stoppen, is nog onduidelijk.
Er zijn namelijk historische gevallen waarin iemand een mislukte executie overleefde en later alsnog werd geëxecuteerd.
Willie Francis kwam levend uit de elektrische stoel
Een van de bekendste voorbeelden is Willie Francis.
In 1946 werd hij in Louisiana in de elektrische stoel gezet, maar de apparatuur functioneerde niet goed. Francis overleefde de poging.
Zijn advocaten probeerden daarna een tweede executie tegen te houden.
De zaak belandde bij het Amerikaanse Hooggerechtshof, maar Francis kreeg geen gelijk. Een jaar later volgde een nieuwe poging, die wel dodelijk afliep.
Dat betekent niet automatisch dat Pike hetzelfde te wachten staat. Haar zaak speelt vele decennia later, met een andere methode en andere medische en juridische omstandigheden.
Nog een vraag: kan Pike überhaupt opnieuw ter executie worden gesteld?
Haar huidige medische situatie kan daarbij doorslaggevend worden.
Omdat Pike buiten bewustzijn is en onduidelijk is hoe ze zal herstellen, kunnen er nieuwe juridische vragen ontstaan over haar gezondheid en mentale geschiktheid.
Haar advocaat heeft inmiddels gevraagd om omzetting van de doodstraf naar levenslang.
Daardoor kan er eerst een lange juridische strijd komen, nog voordat er eventueel over een nieuwe executiedatum kan worden gesproken.
Topman gevangeniswezen stapt op
De gevolgen van de mislukte poging stapelen zich intussen op.
Enkele dagen later werd bekend dat Frank Strada, de hoogste baas van het gevangeniswezen in Tennessee, opstapt.
Tegelijkertijd laat gouverneur Bill Lee onderzoeken hoe het zo grondig mis kon gaan.
Voor Tennessee is het daarmee veel meer dan de zaak van één terdoodveroordeelde. Het hele executieprotocol van de staat ligt onder het vergrootglas.
Waarom zat Christa Pike in de dodencel?
Pike kreeg de doodstraf voor de moord op de 19-jarige Colleen Slemmer in 1995.
Pike was achttien toen het misdrijf plaatsvond. De zaak kreeg in de VS veel aandacht vanwege de extreme gewelddadigheid.
In 1996 werd ze ter dood veroordeeld en sindsdien zat ze bijna dertig jaar in de dodencel.
Voor Slemmer’s familie brengt de mislukte executie opnieuw onzekerheid, na jarenlang wachten op uitvoering van het vonnis.
Wat staat er nu te gebeuren met Christa Pike?
Voor nu draait alles om haar gezondheid.
Zolang Pike in kritieke toestand ligt, lijkt een nieuwe poging niet aan de orde. Tegelijkertijd blijft haar doodvonnis gewoon bestaan.
Daarna zullen meerdere partijen zich over haar zaak buigen: haar advocaten, de staat Tennessee, de gouverneur en mogelijk opnieuw verschillende rechtbanken.
Zo zit Pike in een hoogst uitzonderlijke situatie: de staat begon met het uitvoeren van haar doodstraf, diende twee doses van het middel toe, maar de veroordeelde leeft nog.
Of Tennessee ooit nog een tweede poging mag én wil doen, zal waarschijnlijk uitmonden in een stevige juridische strijd.
