Al weken lang kampt Frankrijk met hevige onlusten, branden en plunderingen. De filmpjes en foto’s van panden die in lichterlaaie staan en felle clashes tussen jongeren en de politie jagen veel mensen schrik aan.
Toch, zegt de Vlaamse schrijfster en oud-Frankrijkcorrespondent Mia Doornaert, hoor je te weinig over wat er volgens haar echt achter die onrust zit.
In WNL Op Zondag kwam ze met prikkelende opmerkingen over het huidige politieke klimaat in Frankrijk.
Doornaert spreekt van een risicovolle kruisbestuiving tussen radicaal-links en islamitische stromingen, en zet daarbij vooral één politicus in de spotlights: Jean‑Luc Mélenchon.
Volgens haar is hij zelfs gevaarlijker dan Marine Le Pen.
Ruim 1300 aanhoudingen en vele gewonde agenten
De afgelopen weken werd Frankrijk opnieuw opgeschrikt door grootschalige rellen.
Alleen al zaterdag zouden 1314 mensen zijn opgepakt.
Verder raakten 53 agenten gewond en werden 24 winkels leeggeroofd.
Zelfs monumentale panden kregen het te verduren.
Zo noemt Doornaert het oude stadhuis van Limoges en een historisch pand aan de Place Bellecour in Lyon.
Die ravage toont volgens haar aan dat dit veel verder gaat dan reguliere politieke protesten.
Wat haar vooral zorgen baart, zijn de gevolgen voor de Franse samenleving.
Niet Marine Le Pen, maar iemand anders is volgens haar het gevaarlijkst
In politieke discussies gaat het vaak over Marine Le Pen en haar radicaal-rechtse Rassemblement National.
Toch ziet Doornaert de grootste dreiging elders.
Ze wijst naar Jean‑Luc Mélenchon, de 75‑jarige kopman van de radicaal-linkse beweging La France Insoumise.
Volgens haar speelt Mélenchon in op de frustraties van jongeren met een migratieachtergrond om zichzelf politiek te versterken.
Ze verwijt hem dat hij jongeren afzet tegen de Franse samenleving.
Dat is geen lichte aantijging.
In haar ogen is het een tactiek om nieuw electoraat te winnen, vooral in de banlieues van de grote steden.
Wat bedoelt Doornaert met het ‘monsterverbond’?
Een van haar scherpste punten is wat zij omschrijft als een samenwerking tussen uiterst linkse groepen en islamitische organisaties.
Die stromingen staan op cruciale thema’s juist vaak lijnrecht tegenover elkaar, zegt ze.
Radicaal-links verdedigt doorgaans individuele vrijheden, zoals rechten voor homoseksuelen en andere minderheden.
Conservatief-islamitische overtuigingen zouden daar volgens haar vaak haaks op staan.
Toch ziet ze een overlap in belangen.
Ze stelt dat beide kampen elkaar vinden in hun kritiek op de Verenigde Staten, Israël en bredere westerse machtsstructuren.
Daarom spreekt ze van een politiek verbond met potentieel gevaarlijke consequenties.
Dit is haar interpretatie; dat er één gecoördineerde alliantie achter de Franse onlusten schuilgaat, staat daarmee niet vast.
Jongeren met migratieachtergrond staan centraal in het debat
Haar kritiek focust vooral op hoe Mélenchon, naar haar idee, jongeren in de buitenwijken benadert.
Veel van hen zijn in Frankrijk geboren en behoren tot de tweede, derde of zelfs vierde generatie.
Zij meent dat gevoelens van achterstelling en woede politiek worden opgestookt.
Daardoor dreigt de kloof tussen bepaalde jongeren en de staat verder te groeien, vreest ze.
In de banlieues spelen al jaren spanningen rond politieoptreden, werkloosheid, discriminatie en ongelijke kansen.
Die kwesties wegen zwaar in het publieke debat.
Toch vindt Doornaert die uitleg ontoereikend om het excessieve geweld te duiden.
Mélenchon wijst verantwoordelijkheid voor de rellen van de hand
De aantijgingen aan Mélenchons adres passen in een groter politiek gevecht in Frankrijk.
Andere politici beschuldigen hem en zijn beweging er eveneens van met felle uitspraken olie op het vuur te gooien.
Mélenchon ontkent dat.
Hij stelt dat de wortels van de onrust liggen in hardnekkige maatschappelijke problemen die opeenvolgende regeringen hebben laten liggen.
Zijn partij, La France Insoumise, zegt juist te staan voor vreedzame mobilisatie.
Voormalig president François Hollande waarschuwt bovendien dat het te simpel is om één politicus als schuldige aan te wijzen.
Zo botsen twee lezingen: opruiing door politici versus structurele sociale problemen.
Frankrijk op weg naar cruciale verkiezingen
Deze uitspraken vallen op een gevoelig moment.
In april 2027 kiest Frankrijk een nieuwe president.
Mélenchon is een zwaargewicht aan radicaal-linkse kant, terwijl Marine Le Pen en haar partij ook een stevige positie innemen.
Discussies over migratie, veiligheid en identiteit zullen waarschijnlijk hoog op de agenda blijven.
Doornaert vreest dat de huidige onrust de tegenstellingen nog verder aanscherpt.
Ze waarschuwt politici om op te passen met taal die groepen lijnrecht tegenover elkaar zet.
In Nederland speelt een vergelijkbare discussie
Wat er in Frankrijk gebeurt, raakt thema’s waar in Nederland ook vaak over wordt gesproken.
Denk aan integratie, de rol van religie in de politiek, straatveiligheid en de invloed van partijen op spanningen in de samenleving.
Toch kun je Frankrijk niet één op één met Nederland vergelijken.
De politieke systemen, sociale context en geschiedenis verschillen flink.
Wel laten de gebeurtenissen zien hoe lastig het is om sociale onvrede, politieke protesten en gewelddadige rellen van elkaar te scheiden.
Is Frankrijk dieper verdeeld dan ooit?
Doornaert vindt het duidelijk: de Franse politiek kan een gevaarlijk pad opgaan als spanningen in de samenleving worden uitgebuit om tegenstellingen te vergroten.
Volgens haar speelt Mélenchon daarin een sleutelrol.
Critici benadrukken dat de oorzaken complex zijn en niet te herleiden tot één politicus of één groep.
Intussen worstelt Frankrijk met de nasleep van het geweld.
De schade, de vele aanhoudingen en de gewonde agenten laten zien hoe ernstig het is.
Wat denk jij? Wakkeren politieke partijen volgens jou de spanningen aan, zoals Doornaert stelt, of draait het vooral om problemen als ongelijkheid en integratie?
