Zijn pensioenfondsen de sleutel om grote spoor- en wegplannen echt op gang te krijgen? Omdat er niet genoeg publiek geld is om alles te betalen, kijkt het kabinet rond naar andere financiers. Volgens Vastgoedjournaal schuiven pensioenfondsen en de Europese Investeringsbank naar voren als mogelijke partijen, onder meer bij de Lelylijn en het Zuidasdok.
Daarmee komt automatisch het kapitaal in beeld waarmee fondsen de pensioenen van werkenden en gepensioneerden uitkeren. De hamvraag: wat levert zo’n investering op en wie draait op voor de kosten als een project duurder uitvalt?
€18 miljard extra dekt de volledige wensenlijst niet
Op 16 oktober maakten minister Vincent Karremans en staatssecretaris Annet Bertram bekend dat er €18 miljard extra komt voor onderhoud en vernieuwing van de Nederlandse infrastructuur. Dat geld gaat naar onder andere wegen, bruggen, spoor en waterwerken.
De overheid kiest ervoor om het bestaande netwerk en de veiligheid daarvan voorrang te geven. Veel assets zijn verouderd en toe aan vervanging of groot onderhoud. Tegelijkertijd erkent het kabinet dat het budget niet toereikend is om alle ambities te realiseren.
Een reeks bouwprojecten staat daarom on hold door geldgebrek of uitvoeringsproblemen. Voor toekomstige wegen en spoorverbindingen verkennen de bewindspersonen alternatieve manieren van bekostiging en financiering.
Zuidasdok kampt met een gat van ruim een miljard
Hoe fors de financiële opgave kan zijn, zie je bij Zuidasdok in Amsterdam. Het programma omvat onder meer de vernieuwing van station Amsterdam Zuid en aanpassingen aan de A10 Zuid, die ter hoogte van de Zuidas deels ondergronds gaat.
In de halfjaarrapportage over de tweede helft van 2025 wordt een tekort van €1,15 tot €1,3 miljard genoemd, inclusief markteffecten. Om het hele pakket uit te voeren is extra geld nodig.
Volgens die rapportage moet er uiterlijk eind 2026 een besluit genomen worden over de fasering en financiering van de noordelijke tunnel en de noordzijde van knooppunt Amstel. Voor de Lelylijn start het kabinet een nieuw onderzoek; daarmee is de financiering van de aanleg nog niet rond.
Pensioenfondsen bepalen hun eigen beleggingen
Dat pensioenfondsen genoemd worden, betekent niet dat de overheid zomaar over hun geld kan beschikken. Fondsen moeten beleggen in het belang van hun deelnemers. Een infrastructuurdeal moet dus passen binnen hun beleid, met een acceptabele balans tussen risico en rendement.
Bovendien is zo’n investering geen gift aan de staat. Financiering moet uiteindelijk terugverdiend worden. Alleen een andere geldschieter vinden beantwoordt dus nog niet de vraag wie het project op de lange termijn betaalt.
De spelregels zijn doorslaggevend
In het officiële bericht van het kabinet staan nog geen concrete afspraken met pensioenfondsen. Er is ook niets vastgelegd over gegarandeerde rendementen of het verdelen van financiële tegenvallers.
Juist die voorwaarden bepalen of meedoen aantrekkelijk is voor fondsen én verdedigbaar richting hun deelnemers. Dat er behoefte is aan nieuwe infrastructuur staat buiten kijf. Of pensioengeld daarvoor echt wordt ingezet, hangt af van de voorstellen die op tafel komen en hoe fondsen die beoordelen.
Bronnen: Vastgoedjournaal, publieke inleiding, Rijksoverheid, 16 oktober 2026, Halfjaarrapportage Zuidasdok en Kamerbrief beleggingskader pensioenfondsen.
