Komt er een verbod op Forum voor Democratie na schokkende neonazi-beelden volgens de nieuwe wet?

De uitzending van Zembla zet heel Nederland op scherp. Tussen neonazi’s bij verboden vechttoernooien werden ook leden van Forum voor Democratie herkend. Logische vraag die dan opkomt: kun je zo’n partij eigenlijk verbieden? Het antwoord zit in een nieuwe wet, en die legt de lat flink hoog.

Wat er in Zembla te zien was

In een gezamenlijke documentaire van Zembla en de Vlaamse omroep VRT (Pano) zie je hoe neonazi’s uit binnen- en buitenland elkaar te lijf gaan in een geïmproviseerde boksring. Bij die bijeenkomsten waren ook mensen aanwezig die lid waren van Forum voor Democratie.

De partij reageerde vlot. Eerst werden twee leden geroyeerd, waaronder een fractievoorzitter in een gemeenteraad. Inmiddels heeft FVD zes mensen uit de partij gezet die in de uitzending werden herkend. Volgens fractievoorzitter Ralf Dekker waren de beelden schokkend.

Minister: “Duidelijk afstand nemen”

Ook in Den Haag zorgt de uitzending voor beroering. Minister van Justitie Van Weel vindt dat FVD het een en ander moet uitleggen. Volgens de NOS zegt hij dat het aan de partij is om hier stevig afstand van te nemen.

Het Openbaar Ministerie bekijkt de beelden en beslist daarna of er een strafrechtelijk onderzoek volgt naar mogelijke strafbare feiten.

Mag je een partij verbieden?

Dat is in Nederland nu nog heel ingewikkeld. Daarom werkt het kabinet aan de Wet op de politieke partijen. Daarin wordt voor het eerst helder vastgelegd wanneer een partij verboden kan worden.

De toets is streng. In het voorstel kan een partij alleen worden verboden als zij een ernstige bedreiging vormt voor de democratische rechtsstaat. Het is dus niet genoeg dat een partij of een paar leden omstreden standpunten hebben; er moet echt sprake zijn van een reële, serieuze dreiging.

Kritiek op het voorstel

De Raad van State, de belangrijkste adviseur van de regering, vindt dat het kabinet nog preciezer moet beschrijven wanneer zo’n ernstige bedreiging bestaat. Volgens de Raad mag je een partij niet verbieden puur om de ideeën die ze heeft of uitdraagt.

Daarna heeft het kabinet het voorstel aangepast. Een partij die in strijd met de basisprincipes handelt, krijgt volgens die aanpassing eerst de kans om de zaak te herstellen voordat een verbod kan volgen.

“Walgelijk, maar geen verbod”

In een opiniestuk dat Metro publiceert, wordt die grens nog eens benadrukt. De beelden zijn walgelijk, staat erin, maar dat is volgens de schrijver nog geen reden om de partij te verbieden. De drempel in de nieuwe wet ligt hoog: de democratische rechtsstaat moet aantoonbaar serieus in gevaar zijn.

Op Facebook gaan de reacties los. Honderden mensen discussiëren over waar de grens ligt. De één vindt dat een partij met zulke leden niet in de politiek thuishoort, de ander waarschuwt dat een verbod juist ondemocratisch kan uitpakken.

Voorlopig is er dus geen sprake van een verbod. De Wet op de politieke partijen is bovendien nog niet ingevoerd.