Hans (56) werkt 80 uur en betaalt tonnen belasting: waarom is de stem van een 18-jarige net zoveel waard als de zijne?

Stel dat ik morgen bij een verkiezingsdebat opveer en beweer dat ik meer stemrecht verdien omdat ik bakken belasting betaal. Terecht dat iemand dan vraagt waar ik die onzin vandaan haal. Maar draai ’m eens om. Waarom vinden we het zó normaal dat iemand die gisteren achttien werd, vandaag mee mag beslissen over de belasting die een ander morgen moet aftikken?

Ik ben Hans, 56 jaar, ondernemer. Ik maak weken van tachtig uur. Afgelopen zondag zat ik aan de keukentafel te rekenen of ik een medewerker een vast contract durf te geven. Die jongen is het waard. Maar ik moet zijn salaris ook kunnen ophoesten als mijn grootste klant ineens wegvalt. Daar ben je dus zo een halve zondag mee zoet. Op tv is dat in één zin gefikst. “Werkgevers moeten meer zekerheid bieden.” Mee eens, zegt zelfs de werkgever aan mijn keukentafel. Nu de rekening nog.

“Dan laten we de rijken het toch betalen”

Ik heb het idee dat veel jongeren tegenwoordig links stemmen. Wat me irriteert, is hoe moeiteloos dat soms gaat. Nauwelijks kaas gegeten van politiek, vaak zelf nog geen euro inkomstenbelasting betaald, maar wél heel zeker weten bij wie er extra gehaald moet worden. Vraag wat hun favoriete partij wil uitgeven en je krijgt een waslijst. Vraag wat het kost en ineens is “de rijken” een begroting die klopt.

Op mijn achttiende had ik precies zo’n grote mond. Ik woonde thuis, de koelkast vulde zichzelf en als mijn vader over de energierekening begon, vond ik hem een zeikerd. Had je me toen gevraagd of het minimumloon flink omhoog moest, had ik zonder aarzelen ja geroepen. Ik verdiende het minimumloon, punt. Veel verder kwam mijn politieke denkkracht niet. Waarom zou ik achteraf doen alsof ik op die leeftijd al zo verstandig was?

Wat verandert er nou echt op de dag dat je achttien wordt?

Dat vind ik een interessante. De avond voor je verjaardag vertelt het journaal dat de verkiezingen ook over jouw toekomst gaan. Je mag alleen nog niet meestemmen. Eén nacht slapen, drie felicitaties en een stuk slagroomtaart later ben je ineens kundig genoeg om mee te beslissen over de koers van het hele land. Waarom zetten we de grens bij achttien? Wat is er zo raar aan een limiet van eenentwintig?

In die drie jaar kan er van alles gebeuren. Je krijgt je eerste serieuze loonstrook. Je merkt na een huurverhoging wat er overblijft voor boodschappen. Of je zoekt een kamer en ontdekt dat een verkiezingsbelofte geen sleutel in het slot steekt. Welke kant je daarna op stemt, moet je zelf weten. Je hebt dan in elk geval iets meegemaakt om zo’n belofte aan te toetsen.

En ja, bij mij op de zaak loopt een negentienjarige rond die sinds zijn zestiende werkt. Die kan tot achter de komma uitrekenen wat hij per maand overhoudt. En ik ken ook een ondernemer van mijn leeftijd die voor een partij kiest omdat de lijsttrekker “tenminste een normale vent is”. Zoveel wijzer word je blijkbaar ook niet automatisch van dertig jaar belasting betalen. Maar met die twee voorbeelden heb ik nog altijd geen antwoord op de vraag waarom we juist achttien zo logisch vinden.

Wat mij betreft gaat de stemleeftijd naar eenentwintig. Ook voor die achttienjarige die precies zou stemmen wat ik wil. En geef bij het volgende verkiezingsdebat de microfoon eens aan die negentienjarige bij mij op het werk. Ik hoor hem al beginnen: “Hans, als jij me vertrouwt met een bestelling van twintigduizend euro, waarom dan niet als ik een rood potlood vastpak?”

Op die vraag ben ik hem een antwoord verschuldigd. En op de mijne hoor ik er ook graag één.