Bij het strengst bewaakte asielcentrum van Nederland is flinke onrust ontstaan. Drie artsen hebben hun werk stilgelegd omdat ze zich grote zorgen maken over de veiligheid en de medische zorg voor bewoners.
In de speciale opvang in Hoogeveen zitten asielzoekers die op andere locaties voor zware overlast hebben gezorgd. Volgens betrokken artsen worden er nu ook mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen geplaatst.
Die mix leidt volgens hen tot riskante situaties, met geregeld knokpartijen.
Eén arts vreest dat het een keer goed misgaat als dit zo doorgaat.
Drie artsen slaan alarm en stappen op
Het draait om de Handhaving- en Toezichtlocatie (HTL) in Hoogeveen.
Deze plek is bestemd voor asielzoekers die door zware overlast niet meer in een gewoon azc kunnen blijven.
Het gaat dan om mensen die agressief zijn, personeel intimideren of dingen kapotmaken.
Daarom zijn de regels in Hoogeveen strikter en is het toezicht intensiever dan je in andere opvangplekken ziet.
Maar volgens drie betrokken artsen is de situatie de laatste jaren steeds lastiger geworden.
Ze geven aan vaak te hebben gewaarschuwd voor de gevolgen van het plaatsen van mensen met zware psychiatrische klachten.
Volgens hen is er te weinig met die bezwaren gedaan.
Uiteindelijk zijn alle drie gestopt met hun werk daar.
Dat komt naar voren uit onderzoek van NRC, dat met de artsen sprak en interne stukken inkeek.
‘Voortdurend knokpartijen’ binnen het centrum
Een van de opgestapte artsen noemt de samenstelling van de groep bewoners een riskante mix.
Volgens die arts wonen er mensen met heftige verslavingen, zware psychische problemen en een verleden van agressie.
Sommigen dragen ook nog trauma’s mee.
Dat zorgt volgens de arts geregeld voor conflicten.
Er zouden aan de lopende band vechtpartijen zijn.
De arts schetst een setting waarin bewoners elkaar niet tot rust brengen, maar juist elkaars spanning voeden.
Dat baart de zorgverleners flinke zorgen.
Niet alleen om de veiligheid van het team, maar ook om bewoners die echt behandeling nodig hebben.
Hier horen eigenlijk geen psychiatrische patiënten thuis
Bij de start in 2020 golden striktere regels voor het plaatsen van mensen met psychische aandoeningen.
Wie acuut psychiatrisch ontregeld was, kwam in principe niet in aanmerking.
In 2024 gingen die voorwaarden op de schop.
Sindsdien is een psychiatrische diagnose niet meer per definitie een no-go.
Er wordt vooral gekeken of de noodzakelijke zorg ter plekke door kan lopen.
Volgens de artsen zorgt dat ervoor dat nu ook mensen met heel zware problematiek in Hoogeveen belanden.
En precies daar wringt ’t, zeggen ze.
De HTL is immers geen ggz-kliniek.
Er zijn geen vaste psychiaters of gespecialiseerde verpleegkundigen aanwezig die continu behandeling kunnen geven.
Inspectie sloeg eerder al alarm
De zorgen van de artsen staan niet op zichzelf.
De Inspectie Justitie en Veiligheid meldde in april 2026 al dat de HTL geen zorginstelling is.
Volgens de inspectie verblijven er mensen met complexe psychische problemen die juist specialistische zorg nodig hebben.
Het personeel kan wel toezicht en begeleiding bieden, maar heeft lang niet de middelen van een psych-kliniek.
Dat kan tot risicovolle situaties leiden.
De inspectie wees op risico’s voor zowel bewoners als personeel.
Toch is dat volgens de artsen nog steeds niet opgelost.
Artsen: medische adviezen niet altijd opgevolgd
Opvallend is ook de kritiek op hoe plaatsingen tot stand komen.
Huisartsen Marike Ooms en Clara Verbeek zeggen dat ze onder druk zijn gezet om met sommige plaatsingen in te stemmen.
Ze stellen dat er ondanks een negatief advies soms toch iemand binnenkwam.
Een van hen zegt dat haar oordeel niet altijd werd gerespecteerd.
Toen de artsen in 2024 stopten met het beoordelen van plaatsingsverzoeken, is de werkwijze aangepast.
Sindsdien bekijkt een andere zorgpartij de medische dossiers op afstand.
De betrokkene wordt daarbij niet altijd persoonlijk gezien.
Dat vinden de artsen zorgelijk, omdat een dossier volgens hen lang niet altijd laat zien hoe iemand er mentaal op dat moment echt aan toe is.
COA weerspreekt de aantijgingen
Het COA herkent zich niet in het beeld dat medische adviezen stelselmatig worden genegeerd.
Ook GZA, dat de medische zorg voor asielzoekers organiseert, bestrijdt dat.
Beide organisaties zeggen dat negatieve adviezen meestal worden gevolgd.
Het COA stelt dat alleen in uitzonderlijke gevallen wordt afgeweken, bijvoorbeeld als de veiligheid van anderen op het spel staat.
Daarmee staan de verhalen van de opgestapte artsen haaks op de lezing van de betrokken organisaties.
Ernstig verwarde bewoners kunnen wel vertrekken
Nog iets wat artsen dwarszit: de HTL is geen gevangenis.
Ondanks de strenge regels kunnen bewoners onder voorwaarden weg.
Dat geldt ook voor wie op dat moment ernstig in de war is.
Volgens een van de artsen staat iemand die zijn recht op opvang opgeeft, na een handtekening soms binnen minuten buiten.
Die arts vreest risicovolle situaties als iemand met zware klachten zonder passende behandeling vertrekt.
Belangrijk: een psychische aandoening maakt iemand op zichzelf niet gevaarlijk.
De zorg zit ’m in de mix van forse ontregeling, overlast en te weinig passende zorg.
Gespecialiseerde opvang kraakt ook in zijn voegen
Er zijn gespecialiseerde behandelplekken voor asielzoekers met zware psychische problemen.
Een bekende plek is het Centrum voor Transculturele Psychiatrie Veldzicht in Balkbrug.
Daar krijg je in een beveiligde setting intensieve zorg.
Maar ook die capaciteit staat onder druk.
Daarnaast is besloten de overeenkomst voor behandeling van asielzoekers bij Veldzicht per 1 januari 2027 te stoppen.
Volgens de instelling worden er daarom geen nieuwe asielzoekers meer opgenomen.
Daardoor wordt de vraag nijpender waar mensen met complexe psychische én veiligheidsproblemen nog heen kunnen.
Arts vreest dat het misgaat
De artsen waarschuwen dat dit zo niet kan blijven doorgaan.
Zij vinden dat mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen thuishoren op plekken die daarvoor zijn ingericht.
Komen ze toch in een handhavingsgerichte opvang terecht, dan kunnen klachten juist verergeren, zeggen ze.
Een van de opgestapte artsen vreest een ernstig incident als er niets verandert.
Wanneer en of dat gebeurt, valt niet te voorspellen.
Wel is duidelijk dat er binnen de opvang grote zorgen zijn over de balans tussen veiligheid, psychiatrische zorg en het tekort aan geschikte behandelplekken.
Wie pakt de verantwoordelijkheid?
De situatie in Hoogeveen roept lastige vragen op.
Waarom komen mensen met zware psychiatrische problemen terecht in een centrum zonder gespecialiseerde behandeling?
En wat gebeurt er als artsen waarschuwen dat een plaatsing medisch onverantwoord is?
Het COA zegt medische adviezen mee te wegen, terwijl de opgestapte artsen vinden dat hun waarschuwingen onvoldoende serieus zijn genomen.
Het gesprek gaat dus niet alleen over overlast, maar ook over de veiligheid van medewerkers, de bescherming van andere bewoners en toegang tot noodzakelijke psychiatrische zorg.
Wat vind jij? Moeten asielzoekers met zware psychiatrische problemen verplicht naar gespecialiseerde zorginstellingen in plaats van naar reguliere of streng beveiligde opvanglocaties?
