Als je het nieuwe regeerakkoord doorneemt, lijken de bezuinigingen volgens experts vooral hard aan te komen bij 55-plussers. Vooral oudere werknemers en mensen met pensioen voelen de impact van wijzigingen in sociale zekerheid en de zorg. Tegenstanders vinden bovendien dat de rekening scheef uitpakt tussen generaties.
Kenners verklaren dat deels doordat het aandeel ouderen in de samenleving groeit. Snijden in voorzieningen voor deze groep levert daardoor relatief snel veel op voor de schatkist. In de plannen zie je dat meerdere ingrepen bij oudere mensen zwaarder doorwerken dan bij jongere leeftijdsgroepen.
De hogere pensioenleeftijd raakt vooral wie nog een eind van pensionering af staat, maar andere wijzigingen voelen oudere werknemers meteen. Kortere WW en aanpassingen in de regels rond arbeidsongeschiktheid drukken vooral op 55-plussers. Ook maatregelen als het inperken van aftrekbare zorguitgaven, een hoger eigen risico en besparingen in de zorgsector wegen voor hen relatief zwaar.
Seniorenorganisaties maken zich daar zorgen over. Volgens hen worden ouderen te vaak neergezet als kostenpost en als één homogene groep behandeld. Daardoor blijft er te weinig oog voor de verschillen binnen die groep, zoals tussen mensen met alleen AOW, kwetsbare ouderen of mensen die afhankelijk zijn van zorg.
Verder blijkt dat oudere werknemers vaker terugvallen op WW of arbeidsongeschiktheidsregelingen. Als je op latere leeftijd je baan verliest, is nieuw werk vinden doorgaans lastiger en ben je gemiddeld langer uit het arbeidsproces dan jongere collega’s. De kortere WW-duur hakt er dan extra in. En na afloop van die uitkering kom je niet altijd in aanmerking voor aanvullende steun, bijvoorbeeld als je partner inkomen heeft.
Maatregelen niet expliciet op ouderen gemunt
Tegelijkertijd benadrukken experts dat het beleid niet is bedoeld om ouderen te benadelen. De regels gelden voor iedereen, maar pakken in de praktijk ongelijk uit. Vooral oudere mensen met een laag inkomen of een kwetsbare positie voelen de gevolgen het sterkst.
Daarbij komt dat het voor oudere werkzoekenden, ondanks personeelstekorten, nog steeds lastiger is om aan de slag te komen. Stereotiepe ideeën over oudere werknemers spelen hierbij mee. Daarom is volgens deskundigen betere, gerichte begeleiding naar werk noodzakelijk.
Gezondheidskloven vergroten de impact
Mensen met een lager inkomen of opleidingsniveau hebben gemiddeld vaker gezondheidsproblemen en een kortere periode dat ze gezond oud worden. Bezuinigingen in de zorg raken daardoor vooral ouderen die financieel minder ruimte hebben.
Volgens belangenclubs stapelen de ingrepen in de zorg zich op. Denk aan hogere eigen bijdragen, minder steun via gemeentelijke voorzieningen, het schrappen van fiscale aftrek voor bepaalde zorgkosten en bezuinigingen op thuiszorg en verpleeghuiszorg. Dat kan ook doorsijpelen naar mantelzorgers die kosten maken om familie te helpen.
Jongeren voelen het ook
Sommige economen wijzen erop dat niet alleen ouderen de gevolgen merken. Jongeren krijgen bijvoorbeeld ook te maken met een soberder WW-stelsel. De uitkeringsduur wordt korter en de opbouw gaat trager, wat ook jonge werkenden kan raken.
Bovendien kunnen jong en oud bij werkloosheid of arbeidsongeschiktheid een forse inkomensval meemaken, omdat uitkeringen over een kleiner deel van het loon worden berekend. Jonge huishoudens kunnen daardoor eveneens financiële druk voelen, zeker als je een gezin hebt of net een huis hebt gekocht.
Toch leeft bij seniorenorganisaties sterk het idee dat vooral ouderen hard worden geraakt, juist door de stapeling van maatregelen. Hun oproep: zie ouderen niet alleen als kostenpost, maar heb ook oog voor hun bijdrage en waarde voor de samenleving.
